| Autor |
Małgorzata Przeniosło; Marek Przeniosło (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach) ORCID:0000-0001-7487-9976;0000-0002-7387-8530 |
|---|---|
| Tytuł | Spółdzielnia Pracy Wyrobów Zabawkarskich „Miś” w Łomży 1958–1992 |
| Title | Toy Products Cooperative “Miś” in Łomża 1958–1992 |
| DOI |
10.25951/14262 |
| Słowa kluczowe | przemysł zabawkarski w okresie PRL, historia spółdzielczości. |
| Keywords | The toy industry in the period of the Polish People’s Republic, history of cooperative societies. |
| Strony | 323–359 |
| Pełny tekst / full text | |
| Tom | 27 |
Streszczenie
Od przełomu lat czterdziestych i pięćdziesiątych XX w. produkcja zabawek w Polsce opierała
się głównie na przedsiębiorstwach państwowych i spółdzielczych. Stopniowo spółdzielczość
zabawkarska zdobyła pozycję dominującą. Pod koniec lat sześćdziesiątych spółdzielni, które produkowały zabawki lub m.in. zabawki było około 100. Jedną z nich była działająca od
1958 r. w Łomży Spółdzielnia Pracy Wyrobów Zabawkarskich „Miś”. „Miś” początkowo zatrudniał kilkadziesiąt osób, szczyt osiągnął pod koniec lat siedemdziesiątych, pracowało w nim
wówczas prawie 500 osób. Zdecydowaną większość wśród nich stanowiły kobiety. Zatrudnieni
pracowali w zakładach stałych lub jako chałupnicy. Wśród produkowanych zabawek dominowały wyroby z tkanin, przede wszystkim zabawki – zwierzęta, szczególnie misie. Zabawkowe
zwierzęta wypychano, często wykorzystując do tego miękkie materiały, co sprawiało, że były
idealnymi zabawkami „do przytulania”. Duża część produkcji „Misia” trafiała na eksport, w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ponad 50%. Po 1989 r. polski przemysł zabawkarski
zaczął przeżywać poważne kłopoty. Problemy ze zbytem w kraju spowodowane zagraniczną
konkurencją, także ograniczone możliwości eksportowe, doprowadziły do szybkiej likwidacji
praktycznie wszystkich polskich spółdzielni zabawkarskich, w tym również „Misia”. Spółdzielnia usiłowała jeszcze się ratować, uruchamiając dodatkowo innego rodzaju produkcję, ale ostatecznie w 1992 r. zmuszona była ogłosić upadłość.
Summary
Since the turn of the 1940s and 1950s, toy production in Poland was based mainly on state-owned
and cooperative enterprises. Gradually, the toy cooperative movement gained a dominant
position. At the end of the 1960s, there were about 100 cooperatives that produced toys or
other toy-related things. One of them was the Spółdzielnia Pracy Wyrobów Zabawkarskich
“Miś”, operating in Łomża since 1958. “Miś” initially employed several dozen people. It reached
its peak in the late 1970s, when it employed almost 500 people. The vast majority of them were
women. The employed worked in permanent establishments or as home workers. Among the
toys produced, fabric products predominated, especially animal toys. There were teddy bears, in
particular. Toy animals were stuffed, often using soft materials which made them ideal “cuddle”
toys. A large part of “Miś” production was exported, over 50% in the 1960s and 1970s. After
1989, the Polish toy industry began to experience serious problems. Problems with domestic
sales, which were caused by foreign competition, and limited export opportunities led to the
rapid liquidation of almost all Polish toy cooperatives, including “Miś”. The cooperative tried to
remain on the market by launching other types of production, but ultimately in 1992 it declared
bankruptcy